Ankara’ya İz Bırakanlar: Mümtaz Soysal

(1929 – Zonguldak, 2019 – İstanbul)
Hukukçu, Akademisyen, Siyasetçi
Dışişleri E. Bakanı
“Cumhuriyetin kukuk kalkanı, diplomaside tavizsiz bir devlet adamı”
 Türk demokrasi tarihine anayasa hukukçusu kimliğiyle yön veren önemli isimlerden biri:
 Hukuku yalnızca bir meslek değil, toplumsal özgürlük mücadelesinin temeli olarak gören güçlü bir aydın profili
 1961 Anayasası’nın hazırlanma sürecindeki katkılarıyla Türk siyasi tarihinde önemli bir yer edinen siyasetçi
 Ankara’nın akademik ve düşünsel hayatında derin iz bırakan Mülkiye geleneğinin önemli temsilcilerinden biri

Türk siyasal hayatında anayasa hukuku, demokrasi mücadelesi ve düşünce özgürlüğü alanlarında iz bırakan önemli isimlerden biridir. 1929 yılında Zonguldak’ta doğan Soysal, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ve Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde eğitim gördü. Akademik yaşamını anayasa hukuku alanında sürdüren Soysal, Ankara Üniversitesi’nde doktorasını 1958 yılında tamamladı ve 1959 yılında doçent oldu.
1961 Anayasası’nın hazırlanma sürecinde görev alan Soysal, 1962 yılında arkadaşlarıyla birlikte Sosyalist Kültür Derneği’ni kurdu. Aynı dönemde Yön Dergisi’nin kurucuları arasında yer alarak Türkiye’de sosyal demokrat ve özgürlükçü düşüncenin gelişimine önemli katkılar sundu. 1969 yılında Anayasa Hukuku Profesörü unvanını alan Soysal, 1969-1971 yılları arasında Akdeniz Sosyal Bilim Araştırma Konseyi Başkanlığı görevini yürüttü.
1971 Muhtırası sonrasında tutuklanarak bir süre Mamak Cezaevi’nde kalan Soysal, düşünce ve demokrasi mücadelesinin önemli simgelerinden biri haline geldi. 1974-1978 yılları arasında Uluslararası Af Örgütü ikinci başkanlığı görevini üstlendi. 1979 yılında ise UNESCO “Uluslararası İnsan Hakları Öğretimi Ödülü’ne layık görüldü.
1991 genel seçimlerinde SHP’den Ankara Milletvekili seçilen Soysal, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde özellikle demokratikleşme, hukuk devleti, insan hakları ve özelleştirme politikalarına ilişkin eleştirel yaklaşımıyla dikkat çekti. Aynı yıl Dışişleri Bakanlığı “Üstün Hizmet” Ödülü’nü aldı ve Fransa tarafından “Officier de l’Ordre National de Mérite” nişanı ile onurlandırıldı. 1994 yılında kısa süreyle Dışişleri Bakanlığı görevini üstlenen Soysal, 1995 yılındaki anayasa değişikliği çalışmalarında hukukçu kimliğiyle etkin rol oynadı ve seçim yasasının Anayasa Mahkemesi’ne taşınmasında öncü isimlerden biri oldu.
1995 genel seçimlerinde DSP’den Zonguldak Milletvekili seçilen Soysal, 1998 yılında DSP’den ayrıldı. 2002 yılında Bağımsız Cumhuriyet Partisi’ni kurarak partinin genel başkanlığını üstlendi. Bunun yanında, Kıbrıs’taki toplumlararası görüşmelerde anayasa danışmanı olarak görev yaptı ve uzun yıllar Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’a danışmanlık yaptı.
Ankara ile bağı yalnızca milletvekilliğiyle sınırlı kalmayan Soysal; Mülkiye’de yetiştirdiği öğrenciler, akademik çalışmaları ve demokrasi mücadelesiyle başkentin siyasi ve entelektüel hafızasında güçlü bir iz bıraktı.
2019 yılında, 90 yaşında İstanbul’da vefat eden Mümtaz Soysal, Türkiye’de hukuk, demokrasi ve düşünce hayatı açısından önemli bir kayıp olarak değerlendirildi.
Yaşamı boyunca anayasa hukuku alanındaki çalışmaları, akademik birikimi ve kamusal sorumluluk anlayışıyla iz bırakan Soysal, ardında saygın bir entelektüel miras bıraktı.
Prof. Dr. Mümtaz Soysal’ı; Ankara’ya, ülkemize ve düşünce dünyamıza sunduğu kıymetli katkılar için minnet ve şükranla anıyor, bıraktığı değerli mirasın daima yaşayacağına inanıyoruz.