Ankara’ya İz Bırakanlar: Türkan Saylan

(d: 1935, İstanbul – ö: 2009, İstanbul)

Tıp Doktoru, Akademisyen, Yazar

• Ankara’dan yükselen çağdaşlaşma idealinin güçlü destekçilerinden biri
• Bilimi insanlığa, eğitimi geleceğe adayan bir Cumhuriyet aydını
• Cüzzamla mücadelede umut, eğitimde fırsat eşitliğinde öncü bir lider
• Kız çocuklarının hayallerine açılan kapıları aralayan eğitim gönüllüsü
• Çağdaş yaşamın, bilimsel düşüncenin ve toplumsal dayanışmanın güçlü sesi

Türk tıp tarihinin, eğitim mücadelesinin ve çağdaşlaşma hareketinin en önemli isimlerinden biri olan Türkan Saylan, yaşamını bilime, insan sağlığına, eğitime ve toplumsal gelişime adamış örnek bir Cumhuriyet aydını olarak hafızalarda yer edinmiştir.

Hekim, akademisyen, insan hakları savunucusu ve sivil toplum öncüsü kimliğiyle Türkiye’nin yakın tarihine önemli katkılar sunan Saylan, geride bıraktığı eserler ve yetişmesine katkı sağladığı nesillerle “iz bırakanlar” arasında seçkin bir yere sahiptir.

13 Aralık 1935 tarihinde İstanbul’da doğan Türkan Saylan, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra dermatoloji alanında uzmanlaşmış, akademik kariyerini aynı üniversitede sürdürerek profesörlük unvanını almıştır. Tıp alanındaki çalışmalarını yalnızca akademik başarılarla sınırlamayan Saylan, özellikle cüzzam (lepra) hastalığının araştırılması, tedavisi ve toplumsal farkındalığın artırılması konusunda öncü çalışmalar yürütmüştür.

Ancak Türkan Saylan’ı yalnızca başarılı bir hekim ve bilim insanı olarak tanımlamak eksik kalacaktır. Onun en büyük miraslarından biri, eğitimin toplumsal dönüşümdeki gücüne olan sarsılmaz inancıdır. Bu anlayışla 1989 yılında kurucuları arasında yer aldığı Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin (ÇYDD) genel başkanlığını üstlenmiş; özellikle ekonomik imkânları kısıtlı öğrencilerin ve kız çocuklarının eğitim hayatına devam edebilmesi için kapsamlı projeler geliştirmiştir.

Türkan Saylan’ın etkisi yalnızca İstanbul ile sınırlı kalmamış, Cumhuriyet’in başkenti Ankara’da da güçlü bir karşılık bulmuştur. Eğitimde fırsat eşitliği, laiklik, kadın hakları ve çağdaş toplum hedefi doğrultusunda yürüttüğü çalışmalar, Ankara’da gerçekleştirilen çok sayıda eğitim, kültür ve sivil toplum etkinliğine ilham vermiştir.

Ankara’nın Cumhuriyet’in kurucu iradesini temsil eden kimliği ile Türkan Saylan’ın savunduğu çağdaşlaşma, bilim ve eğitim anlayışı arasında güçlü bir bağ bulunmaktadır.

Yaşamı boyunca kadınların toplumsal hayatta daha güçlü yer alması, gençlerin eğitim olanaklarına erişmesi ve toplumun her kesiminin çağdaş yaşam standartlarına ulaşabilmesi için mücadele eden Türkan Saylan, aldığı ulusal ve uluslararası ödüllerle çalışmalarının karşılığını görmüş; ancak onun asıl ödülü, hayatlarına dokunduğu binlerce insan olmuştur. 2009 tarihinde hayatını kaybetmesine rağmen, fikirleri, eserleri ve toplumsal mirası yaşamaya devam etmektedir.

Türkan Saylan’a; yaşamını bilime, eğitime ve insanlığa adayan örnek duruşu, kız çocuklarının eğitimine sunduğu eşsiz katkılar, toplumsal dayanışmayı güçlendiren çalışmaları ve Cumhuriyet değerlerine olan bağlılığı için minnet ve şükranlarımızı sunuyoruz.

Geride bıraktığı eserler, yetişmesine katkı sağladığı nesiller ve topluma kazandırdığı umut, daima yolumuzu aydınlatmaya devam edecektir. Aziz hatırası önünde saygıyla eğiliyoruz.